Η υπόθεση του δίκαιου κόσμου είναι η βαθιά, συχνά ασυνείδητη, πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι δίκαιος: οι καλοί άνθρωποι ανταμείβονται και οι κακοί τιμωρούνται. Ο ψυχολόγος Melvin Lerner περιέγραψε πώς αυτή η πίστη μάς δίνει μια αίσθηση ελέγχου και προβλεψιμότητας — αν φερθώ σωστά, θα μου πάνε όλα καλά.
Το πρόβλημα φαίνεται όταν κάτι κακό συμβαίνει σε κάποιον αθώο. Αντί να αναγνωρίσουμε την τύχη ή την αδικία, μπαίνουμε στον πειρασμό να βρούμε τι έφταιξε εκείνος: «κάτι θα έκανε», «γιατί φορούσε αυτό», «δεν πρόσεχε». Αυτή η κατηγόρηση του θύματος δεν είναι κακία — είναι ένας αμυντικός μηχανισμός που προστατεύει την ψευδαίσθηση ότι σε εμάς δεν θα συνέβαινε ποτέ κάτι τέτοιο.
Ψυχολογικά, αυτή η τάση έχει κόστος. Μας εμποδίζει να νιώσουμε γνήσια ενσυναίσθηση, μας κάνει αυστηρούς κριτές της δυστυχίας των άλλων και, όταν στραφεί προς τα μέσα, μας φορτώνει με ενοχές για πράγματα που δεν ελέγχαμε. Πολλοί άνθρωποι που έχουν βιώσει τραύμα παλεύουν με το ερώτημα «τι έκανα για να μου αξίζει αυτό;».
Η επίγνωση αυτής της μεροληψίας μάς βοηθά να κρατάμε μια πιο τρυφερή στάση — προς τους άλλους και προς τον εαυτό μας. Μερικές φορές τα άσχημα πράγματα απλώς συμβαίνουν, και αυτό δεν λέει τίποτα για την αξία μας. Αν κουβαλάτε τέτοιες ενοχές, δείτε τις υπηρεσίες μας· η θεραπευτική κουβέντα μπορεί να ξεμπλέξει αυτό το φορτίο.