Λίγα πράγματα μας δυσκολεύουν τόσο όσο το να πούμε μια απλή λέξη: «όχι». Πολλοί άνθρωποι που έρχονται σε εμάς περιγράφουν την ίδια κούραση, μια διαρκή αίσθηση ότι δίνουν συνέχεια, ότι είναι πάντα διαθέσιμοι, και ότι κάπου μέσα τους μαζεύεται ένας θυμός που δεν ξέρουν πού να τον βάλουν. Συχνά η ρίζα βρίσκεται στα όρια, ή μάλλον στην απουσία τους.
Τι είναι πραγματικά ένα όριο
Πολλοί μπερδεύουν τα όρια με τον εγωισμό, σαν να είναι κάτι σκληρό ή απορριπτικό. Στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Το να λες «όχι» σε κάτι που σε εξαντλεί δεν είναι απόρριψη του άλλου. Είναι φροντίδα του εαυτού σου, και τελικά προϋπόθεση για υγιείς σχέσεις. Ένα όριο δεν χτίζει τοίχο ανάμεσα σε εσένα και τους άλλους. Ορίζει πού τελειώνεις εσύ και πού αρχίζει ο άλλος, ώστε η σχέση να μπορεί να υπάρξει χωρίς να εξαφανίζεται ο ένας μέσα στον άλλον.
Γιατί είναι τόσο δύσκολα
Τα όρια είναι δύσκολα γιατί συχνά μάθαμε, από πολύ νωρίς, ότι η αξία μας εξαρτάται από το να είμαστε βολικοί, εξυπηρετικοί και πάντα διαθέσιμοι. Μάθαμε ότι το «όχι» φέρνει απόρριψη, θυμό ή απογοήτευση, και ότι είναι ασφαλέστερο να υποχωρούμε. Το τίμημα αυτής της στρατηγικής είναι σιωπηρός θυμός, συνεχής κούραση, και σχέσεις όπου νιώθουμε ότι δίνουμε αδιάκοπα χωρίς να παίρνουμε. Με τον καιρό, η συνεχής υποχώρηση δεν φέρνει περισσότερη αγάπη, φέρνει περισσότερη απόσταση.
Το «όχι» δεν είναι απόρριψη του άλλου. Είναι φροντίδα του εαυτού.
Πώς βάζουμε ένα όριο στην πράξη
Ένα όριο δεν χρειάζεται να είναι επιθετικό ούτε να συνοδεύεται από μακρόσυρτες δικαιολογίες. Στην πραγματικότητα, όσο πιο απλό και ήρεμο είναι, τόσο πιο καθαρά περνά.
- «Δεν μπορώ αυτό, μπορώ όμως εκείνο» δίνει ένα όριο μαζί με μια εναλλακτική.
- «Θα σου απαντήσω αύριο» σου δίνει χρόνο αντί για ένα βιαστικό ναι.
- «Καταλαβαίνω ότι το χρειάζεσαι, όμως εγώ δεν έχω να δώσω αυτή τη στιγμή» είναι τίμιο και ανθρώπινο.
- Δεν χρειάζεσαι μακριά εξήγηση, ένα ήρεμο «όχι» είναι ολοκληρωμένη πρόταση.
- Πρόσεξε τον τόνο σου, η σταθερότητα δεν απαιτεί σκληρότητα.
Οι ενοχές που έρχονται στην αρχή
Στην αρχή, κάθε όριο θα φέρει ενοχή. Αυτό είναι φυσιολογικό και δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος. Σημαίνει απλώς ότι κάνεις κάτι καινούργιο, κάτι αντίθετο σε μια παλιά συνήθεια. Η ενοχή δεν είναι πυξίδα, είναι απλώς η αντίδραση του παλιού εαυτού σου. Με τον καιρό, τα όρια φέρνουν κάτι απρόσμενο: όχι λιγότερες σχέσεις, αλλά πιο ειλικρινείς. Και μαζί τους έρχεται ανακούφιση και σεβασμός, και από τους άλλους και, κυρίως, από τον ίδιο σου τον εαυτό.
Αν δυσκολεύεσαι να τα βάλεις μόνος
Αν νιώθεις ότι δίνεις συνέχεια και αδειάζεις, ότι δεν ξέρεις πώς να πεις «όχι» χωρίς να καταρρέεις από ενοχή, δεν είσαι ο μόνος και δεν χρειάζεται να το λύσεις μόνος. Στο thestherapy είμαστε μια ομάδα ψυχολόγων στη Θεσσαλονίκη, με συνεδρίες στα ελληνικά και στα αγγλικά, δια ζώσης και διαδικτυακά. Τα όρια μαθαίνονται, και η εξάσκησή τους είναι από τα πιο απελευθερωτικά πράγματα που μπορείς να κάνεις για τον εαυτό σου.