Γιατί κάποιοι άνθρωποι νιώθουν άνετα με την οικειότητα, ενώ άλλοι την ποθούν και ταυτόχρονα την τρομάζουν; Γιατί ο ένας χρειάζεται συνεχή επιβεβαίωση και ο άλλος ασφυκτιά όταν κάποιος πλησιάζει; Η θεωρία του δεσμού προτείνει μια απάντηση: οι πρώτες μας σχέσεις, με όσους μας φρόντισαν, διαμορφώνουν έναν εσωτερικό «χάρτη» για το τι να περιμένουμε από την αγάπη. Αυτός ο χάρτης μας συνοδεύει, συχνά χωρίς να το ξέρουμε, σε κάθε σχέση που χτίζουμε ως ενήλικες, από τον σύντροφο μέχρι τις φιλίες.
Τα βασικά στυλ δεσμού
Κανένα στυλ δεν είναι «σωστό» ή «λάθος». Είναι τρόποι που κάποτε μας προστάτεψαν. Το να αναγνωρίσεις τον δικό σου δεν είναι να μπεις σε ένα κουτί, αλλά να καταλάβεις από πού ξεκινάς και προς τα πού θέλεις να κινηθείς.
- Ασφαλής δεσμός: νιώθεις άνετα με την εγγύτητα και με την αυτονομία, μπορείς να ζητήσεις και να δώσεις στήριξη.
- Αγχώδης δεσμός: φοβάσαι την εγκατάλειψη, ζητάς συχνά επιβεβαίωση και αγρυπνείς για σημάδια απόρριψης.
- Αποφευκτικός δεσμός: εκτιμάς πολύ την ανεξαρτησία σου και αποτραβιέσαι όταν κάποιος πλησιάζει πολύ.
- Απρόβλεπτος δεσμός: ποθείς την εγγύτητα αλλά και την τρομάζεις, συχνά μετά από ιστορίες που ανακάτεψαν αγάπη και πόνο.
Γιατί αγαπάμε όπως αγαπάμε
Αυτά τα μοτίβα εξηγούν πολλά από αυτά που βιώνεις χωρίς να καταλαβαίνεις γιατί. Γιατί πανικοβάλλεσαι όταν αργεί να απαντήσει ένα μήνυμα. Γιατί κλείνεσαι ακριβώς τη στιγμή που ο άλλος θέλει να σε πλησιάσει. Γιατί διαλέγεις ξανά και ξανά ανθρώπους που σε κρατούν σε αγωνία, ενώ η σταθερότητα σου φαίνεται παραδόξως «βαρετή». Δεν είσαι «σπασμένος», επαναλαμβάνεις κάτι γνώριμο, γιατί το γνώριμο, ακόμη κι όταν πονάει, νιώθει πιο ασφαλές από το άγνωστο. Η επίγνωση αυτού του μηχανισμού είναι ήδη μια μικρή απελευθέρωση.
Ο δεσμός δεν είναι μοίρα
Η πιο ελπιδοφόρα ιδέα στη θεωρία του δεσμού είναι ότι ο χάρτης μπορεί να ξαναγραφτεί. Οι ερευνητές μιλούν για «κερδισμένη ασφάλεια»: ανθρώπους που μεγάλωσαν με ανασφάλεια αλλά έγιναν πιο ασφαλείς μέσα από σχέσεις που διόρθωσαν την παλιά εμπειρία.
Δεν αγαπάς λάθος. Αγαπάς όπως έμαθες, και ό,τι μαθεύτηκε μπορεί να ξαναμαθευτεί.
Πώς βοηθά η θεραπεία
Η θεραπευτική σχέση είναι από μόνη της μια σχέση δεσμού. Μέσα σε ένα σταθερό, προβλέψιμο πλαίσιο, μπορείς να βιώσεις ότι η εγγύτητα δεν είναι επικίνδυνη και ότι η ανάγκη σου δεν διώχνει τον άλλο. Σιγά σιγά, το σύστημα συναγερμού ηρεμεί και νέες εμπειρίες γίνονται δυνατές.
Στην thestherapy, ως ψυχολόγοι στη Θεσσαλονίκη, δουλεύουμε με το πώς δένεσαι και πώς θα ήθελες να δένεσαι, από κοντά και διαδικτυακά, στα ελληνικά και στα αγγλικά. Το να καταλάβεις το στυλ σου είναι το πρώτο βήμα για να αγαπήσεις με περισσότερη ελευθερία και λιγότερο φόβο.