Οι περισσότεροι άνθρωποι έρχονται στο γραφείο μας ζητώντας ένα και μόνο πράγμα: να πάψουν να αγχώνονται. Είναι απόλυτα κατανοητό. Το άγχος πονάει σωματικά, κλέβει τον ύπνο, στενεύει τη ζωή και σε κάνει να νιώθεις ότι κάτι μέσα σου χάλασε. Στο thestherapy το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι πράγματι να μειώσουμε την ένταση, γιατί κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί καθαρά όσο ζει μέσα σε συναγερμό. Το δεύτερο, όμως, είναι διαφορετικό και πιο ουσιαστικό: αρχίζουμε να ακούμε τι προσπαθεί να σου πει αυτό το άγχος.
Τι πραγματικά είναι το άγχος
Το άγχος δεν είναι βλάβη του μηχανισμού. Είναι ο μηχανισμός που δουλεύει. Είναι ένα σύστημα πανάρχαιο, φτιαγμένο να σε κρατά ζωντανό, να σε κινητοποιεί μπροστά σε κάτι που έχει σημασία. Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει, αλλά ότι συχνά ενεργοποιείται πολύ δυνατά, πολύ συχνά ή σε λάθος στιγμές. Όταν σταματάς να το βλέπεις ως εχθρό και αρχίζεις να το βλέπεις ως αγγελιοφόρο, αλλάζει η ίδια η σχέση σου μαζί του. Δεν σου λέμε ότι είναι ευχάριστο. Σου λέμε ότι δεν είναι τυχαίο.
Πώς το νιώθεις στο σώμα και στη ζωή σου
Για κάποιον το άγχος είναι σφίξιμο στο στήθος και ρηχή αναπνοή. Για κάποιον άλλο είναι ένα μυαλό που δεν σταματά, σενάρια που τρέχουν στις τρεις τα ξημερώματα, μια διαρκής αίσθηση ότι κάτι κακό πλησιάζει. Συχνά εμφανίζεται ως ευερεθιστότητα, ως αδυναμία να χαλαρώσεις ακόμα κι όταν όλα είναι ήρεμα, ως ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα. Το άγχος φοράει πολλά προσωπεία, και ένα μεγάλο κομμάτι της δουλειάς είναι απλώς να μάθεις να το αναγνωρίζεις νωρίς, πριν σε παρασύρει.
Γιατί εμφανίζεται
Το άγχος σπάνια είναι τυχαίο. Συνήθως εμφανίζεται εκεί που κάτι σημαντικό διακυβεύεται: μια σχέση που δεν λέει την αλήθεια της, μια δουλειά που σε τρώει μέρα με τη μέρα, μια απόφαση που την αναβάλλεις χρόνια. Στην υπαρξιακή προσέγγιση δεν βιαζόμαστε να το βαφτίσουμε σύμπτωμα και να το σβήσουμε. Το ρωτάμε. Πότε εμφανίστηκε πρώτη φορά; Ποια στιγμή της ημέρας δυναμώνει; Τι θα άλλαζε στη ζωή σου αν εξαφανιζόταν αύριο το πρωί, και ποιος θα ήσουν τότε; Οι απαντήσεις σχεδόν πάντα δείχνουν κάπου, προς κάτι που έχεις αποφύγει να κοιτάξεις.
Το χρήσιμο ερώτημα δεν είναι «πώς θα το σταματήσω», αλλά «τι μου δείχνει».
Πώς βοηθά η θεραπεία
Στη θεραπεία δεν δουλεύουμε για να σε κάνουμε να μην νιώθεις ποτέ άγχος, γιατί κάτι τέτοιο ούτε εφικτό είναι ούτε υγιές. Δουλεύουμε για να μην σε κυβερνά. Αυτό γίνεται σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα: το σώμα και το νόημα. Μαθαίνεις να ρυθμίζεις το νευρικό σου σύστημα, να αναγνωρίζεις τους πυροδότες, και παράλληλα να βλέπεις πιο καθαρά τι σου ζητά το άγχος να αλλάξεις.
- Μαθαίνεις πρακτικές ρύθμισης του σώματος, όπως αργή αναπνοή και χαλάρωση, που ηρεμούν τον συναγερμό.
- Χαρτογραφείς τους πυροδότες σου, τις στιγμές και τους ανθρώπους που μεγαλώνουν την ένταση.
- Εξασκείσαι να επιστρέφεις σταδιακά σε όσα απέφευγες, με ρυθμό που αντέχεις και όχι με το ζόρι.
- Ξεχωρίζεις το άγχος που σε προστατεύει από τον κίνδυνο, από το άγχος που απλώς σε φυλακίζει.
- Δουλεύεις την απόφαση ή τη σχέση που βρίσκεται από κάτω, εκεί που χτυπά η πραγματική καρδιά του θέματος.
Πότε να ζητήσεις βοήθεια
Δεν χρειάζεται να έχεις φτάσει στα όριά σου για να ζητήσεις στήριξη. Αν το άγχος σου χαλά τον ύπνο, σε απομακρύνει από ανθρώπους και πράγματα που αγαπάς, ή σε κάνει να ζεις σε μια διαρκή επιφυλακή που δεν σταματά, αξίζει να μιλήσεις με κάποιον. Στο thestherapy είμαστε μια ομάδα ψυχολόγων στη Θεσσαλονίκη και δουλεύουμε με συνεδρίες στα ελληνικά και στα αγγλικά, δια ζώσης και διαδικτυακά.
Το άγχος δεν σημαίνει ότι κάτι είναι λάθος μαζί σου. Σημαίνει ότι είσαι ένας άνθρωπος που νοιάζεται για κάτι. Η δουλειά δεν είναι να το πολεμήσεις μέχρι να σωπάσει, αλλά να μάθεις να το ακούς, να καταλάβεις τι σου δείχνει, και σιγά σιγά να κάνεις την κίνηση που απέφευγες. Από εκεί, συνήθως, έρχεται η πραγματική ανακούφιση.