Η κατάθλιψη συχνά παρεξηγείται ως «υπερβολική στεναχώρια» ή ως κάτι που θα περάσει αν κάνεις λίγη υπομονή ή σκεφτείς πιο θετικά. Στην πραγματικότητα είναι κάτι βαθύτερο και πιο επίμονο, μια κατάσταση που αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου, τους άλλους και το μέλλον. Δεν είναι κάτι που «διαλέγεις» και δεν φεύγει με το να προσπαθήσεις απλώς περισσότερο.
Πέρα από τη θλίψη
Πολλοί άνθρωποι με κατάθλιψη δεν νιώθουν τόσο θλίψη όσο κενό. Ένα μούδιασμα, μια αποστράγγιση του χρώματος από τη ζωή, μια απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που κάποτε αγαπούσαν. Δεν είναι ότι κλαίνε όλη μέρα, είναι ότι δυσκολεύονται να νιώσουν οτιδήποτε, ακόμη και χαρά. Αυτό το κενό είναι συχνά πιο επώδυνο από την ίδια τη λύπη, γιατί μοιάζει απέραντο και χωρίς αιτία. Ο χρόνος επιβραδύνεται, και το αύριο μοιάζει να επαναλαμβάνει το ίδιο βάρος.
Πώς επηρεάζει το σώμα και το μυαλό
Η κατάθλιψη δεν μένει μόνο στη διάθεση. Αγγίζει το σώμα όσο και τον ψυχισμό, και αυτό συχνά εκπλήσσει όσους το ζουν:
- Ύπνος που διαταράσσεται, είτε με αϋπνία είτε με υπερβολική ανάγκη για ύπνο που δεν ξεκουράζει.
- Αλλαγές στην όρεξη και στο βάρος, προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
- Κόπωση και έλλειψη ενέργειας, ακόμη και μετά από ξεκούραση.
- Δυσκολία συγκέντρωσης, μνήμης και λήψης απλών αποφάσεων.
- Αίσθημα ενοχής, αναξιότητας ή ότι είσαι βάρος για τους άλλους.
- Σωματικοί πόνοι χωρίς σαφή οργανική αιτία.
Πράγματα που φαίνονται απλά, να σηκωθείς από το κρεβάτι, να κάνεις ντους, να απαντήσεις σε ένα μήνυμα, γίνονται δυσανάλογα δύσκολα. Αυτό δεν είναι τεμπελιά ούτε έλλειψη θέλησης. Είναι σύμπτωμα.
Γιατί συμβαίνει
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Η κατάθλιψη προκύπτει συνήθως από έναν συνδυασμό παραγόντων: βιολογική προδιάθεση, στρεσογόνα γεγονότα και απώλειες, παλιές πληγές που δεν επουλώθηκαν, μοναξιά, χρόνια πίεση. Μερικές φορές υπάρχει ένα σαφές έναυσμα, άλλες φορές έρχεται χωρίς προφανή λόγο, κάτι που μπορεί να κάνει τον άνθρωπο να νιώθει ακόμη πιο μπερδεμένος και ένοχος. Το να μην ξέρεις «γιατί» δεν σημαίνει ότι δεν είναι πραγματικό, ούτε ότι δεν αξίζεις φροντίδα.
Πώς βοηθά η θεραπεία
Η καλή είδηση, και είναι σημαντική, είναι ότι η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται. Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους περισσότερους ανθρώπους, μόνη της ή σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται, κάτι που εκτιμάται πάντα σε συνεργασία με γιατρό. Στη θεραπεία δεν προσπαθούμε να σε πείσουμε να «δεις τη θετική πλευρά». Δημιουργούμε έναν χώρο όπου μπορείς να πεις αυτά που σε βαραίνουν χωρίς φόβο κριτικής, να κατανοήσεις τι συντηρεί την κατάθλιψη και να ξαναβρείς, σιγά σιγά, μικρές κινήσεις προς τη ζωή.
Η κατάθλιψη λέει ψέματα. Σου ψιθυρίζει ότι τίποτα δεν θα αλλάξει και ότι δεν αξίζει η προσπάθεια. Δεν χρειάζεται να την πιστέψεις μόνος σου.
Μικρά πράγματα που μπορεί να βοηθήσουν
- Μικροί, πολύ ρεαλιστικοί στόχοι για τη μέρα, αντί για μεγάλες απαιτήσεις.
- Λίγη κίνηση ή έκθεση στο φως, ακόμη και για δέκα λεπτά.
- Να μείνεις σε επαφή με έστω έναν άνθρωπο, ακόμη κι όταν θέλεις να απομονωθείς.
- Να μιλήσεις νωρίς σε έναν επαγγελματία, αντί να περιμένεις να «περάσει μόνο του».
Πότε να ζητήσεις βοήθεια
Αν αυτή η κατάσταση κρατά πάνω από δύο εβδομάδες και επηρεάζει την καθημερινότητά σου, αξίζει να μιλήσεις σε κάποιον. Αν εμφανίζονται σκέψεις ότι η ζωή δεν αξίζει ή σκέψεις αυτοτραυματισμού, μην περιμένεις, ζήτησε βοήθεια άμεσα. Το πρώτο βήμα, να το πεις φωναχτά σε έναν άνθρωπο, είναι συχνά το πιο δύσκολο και ταυτόχρονα το πιο σημαντικό. Δεν χρειάζεται να το κουβαλάς μόνος. Υπάρχει δρόμος προς τα έξω, ακόμη κι όταν αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται.