Όταν χάνουμε κάποιον ή κάτι σημαντικό, σχεδόν πάντα εμφανίζεται μια ερώτηση, συχνά από τους γύρω μας και μετά και μέσα μας: «πότε θα το ξεπεράσεις;». Σαν να υπάρχει μια σωστή πορεία, ένα χρονοδιάγραμμα, ένας σωστός τρόπος να θρηνήσεις. Η αλήθεια, όμως, είναι πιο ανθρώπινη και πιο ανακουφιστική: δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος να πενθήσεις.
Το πένθος δεν είναι τακτοποιημένα στάδια
Συχνά ακούμε για «στάδια του πένθους», σαν να είναι ένα μονοπάτι με ξεκάθαρη αρχή και τέλος, που το διασχίζεις βήμα βήμα και φτάνεις στην αποδοχή. Η εμπειρία, όμως, σπάνια είναι τόσο τακτοποιημένη. Το πένθος δεν προχωρά σε ευθεία γραμμή. Έρχεται σε κύματα, υποχωρεί και γυρίζει πίσω, σε αιφνιδιάζει μέρες που νόμιζες ότι ήσουν καλά, σε μια μυρωδιά, ένα τραγούδι, μια φωτογραφία, μια κενή θέση στο τραπέζι. Αυτό δεν σημαίνει ότι πηγαίνεις πίσω ή ότι κάτι δεν πάει καλά. Σημαίνει ότι θρηνείς σαν άνθρωπος, όχι σαν διάγραμμα.
Δεν υπάρχει σωστός τρόπος ή σωστός χρόνος
Άλλοι άνθρωποι κλαίνε πολύ, άλλοι δεν μπορούν να κλάψουν καθόλου. Άλλοι θέλουν να μιλούν συνέχεια για την απώλεια, άλλοι σιωπούν. Άλλοι ρίχνονται στη δουλειά ή στη φροντίδα των υπολοίπων. Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν είναι λάθος. Ο καθένας θρηνεί με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο, και αυτό αξίζει σεβασμό, πρώτα απ' όλα από τον ίδιο του τον εαυτό. Το ζητούμενο δεν είναι να «ξεπεράσεις» την απώλεια, σαν να ήταν ένα εμπόδιο. Είναι να βρεις έναν τρόπο να συνεχίσεις να ζεις μαζί της.
Το πένθος δεν είναι στάδια που τελειώνουν, αλλά μια σχέση που αλλάζει μορφή.
Το πένθος δεν αφορά μόνο τον θάνατο
Συχνά ξεχνάμε ότι πενθούμε πολλά περισσότερα από τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου. Θρηνούμε σχέσεις που τελείωσαν, δουλειές που χάθηκαν, τόπους που αφήσαμε πίσω. Θρηνούμε εκδοχές του εαυτού μας που δεν υπάρχουν πια, ζωές που φανταστήκαμε και δεν έγιναν, όνειρα που χρειάστηκε να αφήσουμε. Όλα αυτά είναι πραγματικές απώλειες, και αξίζουν τον ίδιο χώρο και την ίδια τρυφερότητα με κάθε άλλο πένθος.
Τι μπορεί να βοηθήσει
Δεν υπάρχει συνταγή, υπάρχουν όμως κάποια πράγματα που συχνά απαλύνουν τη διαδρομή.
- Δώσε στον εαυτό σου άδεια να νιώσει ό,τι νιώθει, χωρίς να το κρίνεις ως σωστό ή λάθος.
- Μην πιέζεις τον εαυτό σου σε ένα χρονοδιάγραμμα που ορίζουν οι άλλοι.
- Κράτα, όπου μπορείς, κάποιες σταθερές στην καθημερινότητα, ακόμα και μικρές.
- Βρες τρόπους να θυμάσαι, αντί να πιέζεις τον εαυτό σου να ξεχάσει.
- Άφησε κάποιους ανθρώπους να σε πλησιάσουν, ακόμα κι αν ο πρώτος σου παρορμητισμός είναι να απομονωθείς.
Ένας χώρος να μην το κουβαλάς μόνος
Η θεραπεία δεν σβήνει τον πόνο της απώλειας, και δεν υπόσχεται να σε «γιατρέψει» από το πένθος. Αυτό που μπορεί να προσφέρει είναι ένας χώρος όπου δεν χρειάζεται να το κουβαλάς μόνος, όπου μπορείς να μιλήσεις ελεύθερα για αυτόν που έφυγε ή για αυτό που χάθηκε, χωρίς να σε βιάζει κανείς να προχωρήσεις. Στο thestherapy είμαστε μια ομάδα ψυχολόγων στη Θεσσαλονίκη, με συνεδρίες στα ελληνικά και στα αγγλικά, δια ζώσης και διαδικτυακά. Όποτε είσαι έτοιμος, ο χώρος αυτός υπάρχει για εσένα.