Η τελειομανία έχει καλή φήμη. Σε συνεντεύξεις εργασίας τη δηλώνουμε περήφανα ως «το μεγαλύτερό μας ελάττωμα», σαν κρυφό κομπλιμέντο. Και όμως, για όποιον τη ζει από μέσα, η τελειομανία δεν είναι αρετή αλλά βάρος. Είναι ένας πήχης που ανεβαίνει διαρκώς, οπότε η ικανοποίηση δεν έρχεται ποτέ. Στο thestherapy βλέπουμε συχνά τον κρυμμένο πόνο πίσω από αυτό που ο κόσμος θαυμάζει ως «υψηλά στάνταρ».
Τι κρύβεται πίσω από το «άριστα»
Η τελειομανία σπάνια αφορά πραγματικά την ποιότητα. Πολύ πιο συχνά είναι φόβος μεταμφιεσμένος. Φόβος ότι αν κάνεις λάθος θα σε κρίνουν, φόβος της απόρριψης, φόβος ότι η αξία σου κρέμεται από το αποτέλεσμα. Το «άριστα» γίνεται ασπίδα: αν όλα είναι τέλεια, κανείς δεν θα μπορεί να σε πληγώσει. Μόνο που η ασπίδα αυτή είναι τόσο βαριά που σε εξαντλεί.
Η τελειομανία δεν είναι αγάπη για το καλό. Είναι φόβος του να μην είσαι αρκετός.
Το κρυφό κόστος
Η τελειομανία υπόσχεται ασφάλεια, αλλά παραδίδει το αντίθετο. Το τίμημα συνήθως είναι:
- Διαρκές άγχος, γιατί τίποτα δεν είναι ποτέ αρκετά καλό.
- Αναβλητικότητα, γιατί αν δεν γίνεται τέλεια, καλύτερα να μην αρχίσεις καθόλου.
- Εξάντληση, γιατί δίνεις υπερβολικό κόπο ακόμη και σε ασήμαντα πράγματα.
- Δυσκολία να χαρείς, γιατί η προσοχή σου πηγαίνει πάντα στο ελάχιστο ελάττωμα.
Παραδόξως, ο φόβος της αποτυχίας συχνά οδηγεί ακριβώς σε αυτήν, μέσω της παράλυσης και της αναβολής.
Από πού ξεκινά
Συχνά η τελειομανία μαθαίνεται νωρίς, σε περιβάλλοντα όπου η αγάπη ή η αποδοχή έμοιαζε να εξαρτάται από την απόδοση. Ίσως έμαθες ότι ένα «καλό» δεν αρκεί, ότι πρέπει να είσαι ο καλύτερος για να προσεχτείς. Ίσως η κριτική ήταν έντονη και η αναγνώριση σπάνια. Έτσι το παιδί κατέληξε να πιστεύει ότι πρέπει να είναι τέλειο για να είναι αγαπητό, και ο ενήλικας συνεχίζει να τρέχει στον ίδιο διάδρομο.
Προς το «αρκετά καλό»
Στη θεραπεία δεν στοχεύουμε στην προχειρότητα ούτε στο να σταματήσεις να νοιάζεσαι. Στοχεύουμε σε κάτι πιο ανθρώπινο: στο «αρκετά καλό». Ένα αποτέλεσμα που σε αφήνει να ζήσεις, να ολοκληρώσεις, να προχωρήσεις. Μαθαίνεις σταδιακά να ανέχεσαι την ατέλεια, να αφήνεις κάτι ημιτελές χωρίς καταστροφή, να ξεχωρίζεις πού αξίζει να δώσεις τα πάντα και πού ένα απλό «έγινε» είναι αρκετό. Αυτή η χαλάρωση δεν σε κάνει λιγότερο ικανό· σε κάνει πιο ελεύθερο.
Μια σχέση πιο ήπια με τον εαυτό
Στο βάθος, η θεραπεία της τελειομανίας είναι η θεραπεία της σχέσης σου με τον εαυτό σου. Είναι να μάθεις ότι η αξία σου δεν εξαρτάται από το άψογο αποτέλεσμα, ότι είσαι αρκετός ακόμη κι όταν κάνεις λάθος. Αν νιώθεις ότι ο εσωτερικός σου κριτής δεν σε αφήνει ποτέ να αναπνεύσεις, υπάρχει άλλος δρόμος. Στο thestherapy, στη Θεσσαλονίκη ή online, στα ελληνικά και στα αγγλικά, μπορούμε να δουλέψουμε μαζί ώστε το «άριστα» να πάψει να είναι βάρος και να ξαναβρείς τη χαρά σε αυτό που κάνεις.